Son günlerde kamuoyunda tartışılan Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) maliyetlerine dair iddialar, enerji uzmanları ve ekonomi analistleri tarafından mercek altına alındı. Özellikle gazeteci Deniz Zeyrek tarafından ortaya atılan "210 milyar dolarlık maliyet" ve "Rusya'ya 188 milyar dolar kar" iddiaları, projenin teknik detaylarıyla ne kadar örtüşüyor? İşte Mısır’daki El Dabaa santrali ile yapılan kıyaslamalar ve gerçek rakamlar.
Hesaplamadaki Temel Hata: Ciro mu, Maliyet mi?
Tartışmaların odağında yer alan 210 milyar dolarlık rakam, santralin 60 yıllık toplam elektrik üretim kapasitesinin tamamının sabit fiyattan satılacağı varsayımına dayanıyor. Ancak uzmanlar, bu bakış açısının bir fırının 60 yıllık ekmek satış cirosunu "fırın inşaat maliyeti" gibi göstermeye benzediğini belirtiyor.
Garanti Süresi ve Kapsamı
Akkuyu Anlaşması'na göre Türkiye'nin alım garantisi tüm işletme ömrünü değil, sadece ilk 15 yılı kapsıyor. Ayrıca üretilen elektriğin tamamı değil; ilk iki ünitenin %70'i, son iki ünitenin ise %30'u (toplam üretimin yaklaşık %50'si) garanti kapsamında. 15 yılın ardından fiyatlar tamamen serbest piyasa koşullarına göre belirlenecek.
Türkiye ve Mısır Modelleri Karşı Karşıya
Rusya’nın Mısır’da inşa ettiği El Dabaa ile Türkiye’deki Akkuyu arasındaki fark, sadece rakamlarda değil, finansal modelde yatıyor:
| Özellik | Akkuyu (Türkiye) | El Dabaa (Mısır) |
| Model | Yap-İşlet-Sahip Ol (BOO) | Kredi ile Ortak Girişim |
| İnşaat Maliyeti | ~20-25 Milyar Dolar | ~28-30 Milyar Dolar |
| Finansman | Tamamı Rusya (Rosatom) | %85 Rus Kredisi / %15 Mısır |
| Mülkiyet | İşletmeci Rusya | Geri ödeme sonrası Mısır |
| Risk | Yatırım riski tamamen Rusya'da | Yatırım riski Mısır devletinde |
"10 Kat Fazla Ödüyoruz" İddiası Neden Yanlış?
Mısır örneğinde, 25 milyar dolarlık kredinin 22 yıllık faiz yükü eklendiğinde toplam geri ödeme tutarı 30-35 milyar dolar bandına ulaşıyor. Türkiye’nin 15 yıllık alım garantisi bedeli de (üretim miktarına göre) yaklaşık bu seviyelerde seyrediyor. Aradaki temel fark; Türkiye’nin kasasından yapım aşamasında para çıkmaması, buna karşılık santral mülkiyetinin belirli bir süre işletmecide kalmasıdır.
60 Yıllık Borç Efsanesi ve Söküp Gitme Riski
Haberde yer alan iddiaların aksine, nükleer santraller stratejik yatırımlardır ve uluslararası anlaşmalarla korunur. 15 yıllık garanti süresi sonrası santralin "sökülüp gitmesi" teknik ve ekonomik olarak mümkün olmadığı gibi, santral Türkiye'nin enerji arz güvenliği için 60 ile 80 yıl arasında kesintisiz baz yük elektrik sağlamaya devam edecektir.