Erken ilkbahar… Dışarıdan bakıldığında doğa uyanıyordur. Ama kovanın içinde durum çoğu zaman tam tersidir: En kritik dönem başlıyordur.
Kıştan çıkan bir Bal arısı kolonisinde biyolojik baskı olarak zirvededir. Ana arı yumurtaya hızlanır. Kuluçka alanı genişler. Ve işte o an, koloni için görünmez bir savaş başlar: enerji savaşı.
Kuluçka üretmek demek:
34–35°C sabit ısı,
Sürekli kas titreşimiyle ısı üretimi,
Artan su ihtiyacı,
Artan polen tüketimi,
Kışın sadece “hayatta kalmak” için harcanan enerji, ilkbaharda “üretmek” için harcanmaya başlar. Üretim her zaman daha pahalıdır.
Koloni artık sadece yaşıyor değildir. Büyümeye çalışıyordur.
Doğa tam açmamıştır. Polen vardır ama nektar zayıftır. Hava dalgalıdır. Soğuk geceler geri gelir. Uçuş günleri sınırlıdır.
Koloni içeride ısıtır. Ama dışarıdan enerji girdisi istikrarsızdır.
Bu dengesizlik, enerji çöküşünün temelidir.
Basit denklemle;
Harcanan enerji > Gelen enerji olursa
Sonuç:
Bal stoğu hızla erir,
Arılar strese girer,
Kuluçka alanı üşür,
Yavru kaybı başlar,
Ana arı yumurtayı durdurur ve koloni “büyüme modundan” tekrar “hayatta kalma moduna” düşer.
İşte buna enerji çöküşü denir.
Güçlü görünen ama stoğu zayıf koloni.
Dışarıdan bakarsınız:
Çerçeve dolu,
Yavru var,
Hareket var,
Ama içeride:
Bal kemerleri incelmiş,
Arılar stok baskısında,
Kuluçka alanı kenarlardan soğuyor.
Bir hafta kötü hava yeterlidir. Koloni nüfus kaybetmeye başlar. Güçlü sandığınız yapı çöker.
Enerji Çöküşünün Belirtileri:
Açık yavru alanının daralması,
Yavru ortasında boşluklar,
Sinirli arı davranışı,
Çerçeve üstlerinde bal kalmaması,
Ani nüfus düşüşü.
Bu dönem, kıştan bile daha kritiktir.
Erken ilkbaharda mesele “beslemek” değildir.
Mesele şudur:
Koloninin büyüme hızını, enerji akış hızına göre ayarlamak.
Aşırı teşvik = erken enerji krizi.
Yetersiz destek = büyüme kaçırma.
Strateji burada başlar.
Bu dönemde yapılacak besleme, koloni kaderini belirler. Yanlış form, yanlış zaman, yanlış mesaj demektir.
Enerji Keki (Fondan) Besleme
Direkt karbonhidrat kaynağı sağlar.
Stok gibi tüketilir.
Koloniyi büyümeye zorlamaz.
Soğuk havada güvenlidir.
Düşük sıcaklıkta verilebilir.
Nem oluşturmaz.
Açlık riskini azaltır.
Uçuş gerektirmez.
“Hayatta kal” mesajı verir.
Kuluçkayı agresif şekilde artırmaz.
Tüketim hızı hava ve temas durumuna bağlıdır.
Hava istikrarsızsa
Gece soğukları sürüyorsa
Bal kemeri zayıfsa
Ama koloni henüz genişlemeye hazır değilse
Fondan, enerji çöküşünü önleme aracıdır.
Sıvı Besleme (Şurup)
Nektar akımı varmış gibi sinyal verir.
Ana arıyı yumurtaya teşvik eder.
Kuluçka alanını genişletir.
Koloniyi büyüme moduna sokar.
Erken nüfus artışı sağlar.
Bahar akımına güçlü girme potansiyeli yaratır.
Kontrollü verilirse gelişimi hızlandırır.
Soğukta nem ve stres oluşturur.
Hava bozarsa enerji çöküşünü tetikler.
Koloniyi erken riske sokar.
Hava stabilse
Şurup, büyüme tetikleyicisidir.
Birçok koloni, erken verilen şurubun gazıyla büyür.
Sonra hava 5 gün kapanır.
Bal kemeri incelir.
Yavru alanı soğur.
Ve enerji krizi başlar.
Fondan koloniye “sabret” der.
Şurup koloniye “koş” der.
Fazla hız kazandırmak freni patlatır.
Yanlış zamanda koloniye yanlış mesaj verirseniz, doğa hatayı affetmez.
En Doğru Yaklaşım
Tecrübeli arıcı genelde şu stratejiyi uygular:
İlk aşamada fondan ile güvenlik sağlar.
Hava stabil hale gelince küçük doz sıvı beslemeye geçer.
Büyümeyi enerji akışıyla senkronize eder.