İş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin en önemli halkasını oluşturan iş güvenliği uzmanlarının nitelikleri, görevleri ve eğitim kurumlarının uyması gereken yasal süreçler, ilgili yönetmelikle net bir çerçeveye oturtulmuştur. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında hazırlanan mevzuat; uzmanların çalışma sürelerinden, eğitim kurumlarının fiziki standartlarına kadar kritik detaylar barındırmaktadır.
İş Güvenliği Uzmanlarının Sınıfları ve Çalışma Süreleri
İş güvenliği uzmanları (A), (B) ve (C) olmak üzere üç sınıfa ayrılır. Uzmanların işyerlerindeki görev dağılımları ve çalışan başına düşen minimum aylık çalışma süreleri tehlike sınıflarına göre şu şekildedir:
-
Az Tehlikeli Sınıf (C Sınıfı Uzmanlar): Çalışan başına ayda en az 10 dakika hizmet sunulur. Her 1000 çalışan için 1 tam zamanlı uzman zorunludur.
-
Tehlikeli Sınıf (B Sınıfı Uzmanlar): Çalışan başına ayda en az 20 dakika hizmet sunulur. Her 500 çalışan için 1 tam zamanlı uzman zorunludur.
-
Çok Tehlikeli Sınıf (A Sınıfı Uzmanlar): Çalışan başına ayda en az 40 dakika hizmet sunulur. Her 250 çalışan için 1 tam zamanlı uzman zorunludur.
Önemli Not: Tam gün çalışan iş güvenliği uzmanları, görev yaptıkları işyeri dışında başka bir yerde fazla çalışma yapamazlar. Uzmanlık belgelerinin ise 5 yılda bir vize ettirilmesi yasal bir zorunluluktur.
Uzmanların Temel Görev ve Yetkileri
İş güvenliği uzmanları, işyerinde verimliliği aksatmayacak şekilde rehberlik, risk değerlendirmesi ve çalışma ortamı gözetimi yapmakla yükümlüdür. Temel sorumlulukları şunlardır:
-
Rehberlik ve Öneriler: İşyerindeki ekipman seçimi, bakımı ve kişisel koruyucu donanımların kullanımı konusunda işverene yazılı tavsiyelerde bulunmak.
-
Hayati Tehlikede İşi Durdurma: İşyerinde ciddi, önlenemez ve acil bir hayati tehlike tespit edilmesi durumunda, işin durdurulması için doğrudan işverene başvurmak.
-
Bakanlığa Bildirim Yükümlülüğü: Yangın, patlama, göçme veya kimyasal sızıntı gibi hayati tehlikelerin işveren tarafından makul sürede giderilmemesi halinde, durumu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmek.
-
Onaylı Defter ve İSG-KATİP: Yapılan tüm tespit, tavsiye ve faaliyetleri onaylı deftere işlemek; gerekli bilgileri İSG-KATİP sistemine aktarmak.
Eğitim Kurumları ve Derslik Standartları Nelerdir?
Bakanlıkça yetkilendirilecek eğitim kurumlarının ve dersliklerin açılması sıkı fiziki şartlara bağlanmıştır. e-Devlet üzerinden yapılan başvurularda binaların meyhane, kıraathane, bar gibi umuma açık yerlerden uzak olması şartı aranır.
-
Derslik Kontenjanı ve Hacmi: Dersliklerde en fazla 25 kursiyer bulunabilir. Kursiyer başına en az 10 metreküp hava hacmi ve minimum 2,40 metre tavan yüksekliği zorunludur.
-
Mimari Şartlar: Derslik pencereleri dış cephede olmalı ve pencere alanı taban alanının en az %10’unu oluşturmalıdır. Derslik kapıları doğrudan koridora veya dinlenme alanına açılmalıdır.
-
Eğitici Kadrosu: İş güvenliği uzmanlığı eğitimi verecek kurumların, en az biri mühendis olmak üzere farklı meslek dallarından en az iki eğiticiyle minimum 60 günlük tam süreli iş sözleşmesi imzalaması gerekir.
Eğitim kurumlarının yetki belgeleri de uzmanlarda olduğu gibi 5 yılda bir vize işlemine tabidir. Vize süresi biten ve 3 ay içinde yenileme yapmayan kurumların yetki belgeleri doğrudan iptal edilmektedir.