İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE), artan enflasyon ve ekonomik dalgalanmaların yarattığı finansal anlaşmazlıklara karşı yerli ve yenilikçi bir çözüm geliştirdi. "Helalleşme Endeksi" adı verilen bu yeni model, borçlu ve alacaklı arasındaki dengesizlikleri çok boyutlu parametrelerle gidererek adil bir zemin sunuyor.
İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE), finansal uyuşmazlıkların çözümünde gecikme bedellerinin yetersiz kaldığı durumlara karşı bilimsel bir alternatif sundu. Ekonomi ve Finans Anabilim Dalı’nda yürütülen doktora çalışmaları sonucunda ortaya çıkan bu model, kamu kaynaklarının verimli kullanılmasını ve toplumsal adalet algısının güçlenmesini hedefliyor.
Akademik Kadrodan Yenilikçi Yaklaşım
İSTE Rektörü Prof. Dr. Mehmet Duruel’in öncülüğünde duyurulan proje, Prof. Dr. Nazif Çalış ve Öğr. Gör. Durmuş Baysal tarafından geliştirildi. Çalışma, sadece akademik bir teori olmakla kalmayıp, gerçek hayattaki ekonomik sorunlara pratik bir çözüm getirmeyi amaçlıyor.
Tek Bir Veriye Değil, Çok Boyutlu Parametrelere Dayalı
Geliştirilen modelin en dikkat çekici özelliği, hesaplamalarda yalnızca enflasyon oranını baz almaması. Standart hesaplamaların aksine, İSTE'nin geliştirdiği model şu içsel ve dışsal faktörleri kapsayan çok boyutlu bir yapıya sahip:
-
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)
-
Deflatör
-
Asgari Ücret Artış Oranları
-
Konut Fiyat Endeksi
-
Gram Altın Fiyatları
-
Reel Efektif Döviz Kuru
-
Petrol Fiyatları
Bu geniş kapsamlı veri seti sayesinde, alacakların reel değeri korunurken borçlu tarafın da mağdur edilmediği şeffaf bir hesaplama yapılıyor.
Anayasa Mahkemesi Kararıyla Tam Uyum
Modelin güncelliği ve hukuki zemini de oldukça güçlü. Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 8 Temmuz 2025 tarihli kararına atıfta bulunulan çalışmada, yüksek enflasyonun alacakların reel değerini aşındırdığı gerçeğine dikkat çekiliyor. AYM’nin TBMM’ye yasal düzenleme için süre tanıdığı bu dönemde, İSTE tarafından geliştirilen modelin söz konusu yargı kararıyla birebir uyumlu olduğu ve yasal boşluğu doldurabilecek nitelikte olduğu belirtiliyor.
Kadim "Helalleşme" Kültürü Dijitalleşti
Modern finans teorilerini kadim "helalleşme" kültürüyle harmanlayan bu yaklaşım, toplumsal gerilimleri ve güven kaybını azaltmayı hedefliyor. Borçlu ve alacaklı arasındaki buzları eritecek bu hakkaniyetli sisteme erişim ise artık çok kolay.
Vatandaşlar ve ilgililer, modelin uygulamasına www.helallesmeendeksi.com adresinden ulaşabilirken, çalışmanın bilimsel detaylarına ve akademik makalesine bmij.org üzerinden erişim sağlayabiliyor.