Gittiğim her ülkede TV kanallarını tarar ve yayınların içeriğini incelemeye çalışırım. Malezya’da böyle yaptım, dikkatimi çeken husus şu oldu;
Malezya’da dini konuları anlatan 5-6 kanal veya program var. Bu programlarda eğitimi veren/anlatan veya vaaz edenlerin içinde kadın ağırlığı dikkat çekici, kadınlar ya tek başına konuşmacı oluyor (ki dinleyenler sadece kadınlar olabildiği gibi erkek kadın karışık da olabiliyor) veya erkek konuşmacı ile beraber kadın konuk da bulunuyor. Yani TV ekranlarında kadınlar en az erkekler kadar eğitici ve anlatıcı durumda.
Kadın istihdamına gelince, genel oranda erkeklere göre düşük olsa da özellikle bazı sektörlerde yüksek; eğitimde %68 iken (ilkokul öğretmenlerinin %70-75’i kadın), sağlık ve sosyal hizmetlerde bu oran %70 civarında.
Mevcut kabinedeki kadın sayısı da beş.
DİN ve HUKUK
Malezya nüfusunun yaklaşık %63-64'ü
Müslüman, geri kalanı Budist, Hristiyan ve Hindu'dur.
Malezya’da hukuk sistemi çift yapılıdır. Ülkede hem sivil hukuk hem de İslam (şeriat) hukuku birlikte uygulanmaktadır. Sivil hukuk, İngiliz common law geleneğine dayanır ve bu hukuk din ayrımı olmaksızın herkes için geçerlidir. Ceza hukuku, anayasal düzen, ticaret, kamu hukuku ve ağır suçlar (cinayet, hırsızlık, dolandırıcılık vb.) tamamen bu sistem kapsamında değerlendirilir.
İslam hukuku ise yalnızca Müslümanlara uygulanır ve kapsamı kişisel statü ve dini hayatla sınırlıdır. Bu alan; evlenme, boşanma, nafaka, velayet, miras, dini vecibeler ve bazı ahlaki/dini fiilleri kapsar.
Şeriat hükümleri, eyaletler bünyesindeki şeriat mahkemeleri tarafından uygulanır. Ancak bu mahkemelerin yetkileri anayasa ile sınırlandırılmıştır; verdikleri cezalar genellikle para cezası, kısa süreli hapis veya sınırlı kamçı cezası ile sınırlıdır. İslam hukukunda yer alan klasik hudud cezaları (el kesme, recm gibi) Malezya’da uygulanmamaktadır.
İslam hukukunun uygulanmasında baskın resmî mezhep Şafii mezhebidir. Aile hukuku, ibadet ve kişisel statüye ilişkin düzenlemelerde ağırlıklı olarak Şafii fıkhı esas alınır. Bununla birlikte, kamu yararı veya ihtiyaç görüldüğünde diğer Sünni mezheplerin (Hanefi, Maliki, Hanbeli) görüşlerinden de yararlanılabilmektedir. Ancak uygulamada Şafii mezhebi belirleyici konumdadır.
Sonuç olarak Malezya’da İslam?/Şafii hukuku yalnızca Müslümanları bağlayan ve sınırlı alanlarda geçerli olan bir sistemdir, Şafii hukuku anayasal çerçevede sivil hukukla birlikte uygulanmaktadır.
POLİGAMİ / ÇOK EŞLİLİK
Poligami (bir erkeğin birden fazla kadınla evlenmesi) Müslüman erkekler açısından yasal olarak mümkündür, ancak bu şeriat mahkemesinin iznine tabidir ve erkeğin maddi yeterliliği ile eşler arasında adaleti sağlayabileceğinin kanıtlanması gerekir.
Buna rağmen pratikte poligami yaygın bir uygulama değildir; modern şehirleşme, ekonomik koşullar, kadınların eğitim ve işgücüne katılımının artması nedeniyle sayısı giderek azalmaktadır.
Örneğin, 2019’da kaydedilen 3.064 yasal poligami vakası, 2023’te yaklaşık 1.609’a düşmüştür (yani binde 9 civarında; %’de 1’den az)
Nitekim doğurganlık hızı da yaklaşık 1,5 çocuk/kadın düzeyinde (Türkiye 2024 verisine [1,48] eşit gibi). Yani Müslüman çoğunluğa ve hukuken mümkün olmasına rağmen, poligami de doğurganlık oranı da ülke genelinde düşüktür