Suriye Devleti'nin öncülüğünde başkent Şam'da bir araya gelen 1.500 İslam alimi ve ilim adamı, düzenlenen geniş çaplı konferansın ardından tarihi bir ortak bildiri yayımladı. İslam dünyasını ve Suriye'nin iç dinamiklerini yakından ilgilendiren bildiride; yasama kaynaklarından mezhepsel hoşgörüye, aşırılıkla mücadeleden dini söylem metodolojisine kadar birçok kritik başlıkta net mesajlar verildi.
Yasamanın Kaynağı İslam ve Kapsayıcı Üst Kimlik
Konferansın ardından kamuoyuyla paylaşılan bildiride, İslam'ın Suriye'de yasamanın temel kaynağı olduğu vurgulanarak, Kur'an ve Sünnet'in nihai otorite kabul edildiği belirtildi. Dinin hiçbir siyasi partinin veya grubun şahsi çıkarları doğrultusunda kullanılamayacağının altı çizilen açıklamada, "Müslüman" kimliğinin her türlü etnik veya ideolojik kimliğin üstünde olduğu ve her şeyden önce geldiği ifade edildi.
Mezhepsel Zenginlik ve İtikat Çizgisi
Bildiride, İslam tarihindeki mezhep çeşitliliğinin bir ayrışma değil, zenginlik olduğuna dikkat çekildi. Bu kapsamda öne çıkan maddeler şunlar oldu:
-
Sahabe ve Ehl-i Beyt'e saygı temel esas olarak belirlendi; bu değerlere yönelik hakaret veya aşırılık kesin bir dille reddedildi.
-
Dört fıkıh mezhebi (Hanefi, Şafi, Maliki, Hanbeli) ve üç itikat mezhebi (Maturidi, Eşari, Ehli Hadis) muteber ve meşru kabul edildi.
-
İçtihat farklılıklarının çekişme veya dışlama sebebi yapılamayacağı vurgulandı.
Aşırılığa Karşı Uyarı ve Uzmanlık Vurgusu
İslam alimleri, halkın karmaşık akide (inanç) tartışmalarıyla meşgul edilmemesi gerektiğini, bu tür derin meselelerin yalnızca uzmanlar arasında tartışılması gerektiğini belirtti. Dini hükümlerde aşırılıktan kaçınılması gerektiği belirtilirken; insanları kolayca kafir (tekfir), fasık (tefsik) veya bidatçı (tebdi) ilan etme pervasızlığına karşı sert bir duruş sergilendi.
Aynı zamanda dini sembollerdeki gevşekliğe ve fikri sapmalara karşı da uyarıda bulunuldu. Yeni gelişen meselelerde fıkıh usulü ve şeriatın gayeleri (makâsıd) gözetilerek müçtehit imamların çizgisine saygı duyulması ve uzman içtihatlarının işletilmesi gerektiği ifade edildi.
Küresel Sorunlara Karşı Birleştirici Söylem Çağrısı
Şam Konferansı bildirisinin son bölümünde, İslam dünyasına ve din görevlilerine yönelik yapıcı bir üslup çağrısı yapıldı. Zorlaştıran ve ayrıştıran değil; kalpleri birleştiren, müjdeleyen ve nefret ettirmeyen bir dilin benimsenmesi gerektiği kaydedildi.
Alimler, Müslümanların tali çekişmeler ve iç tartışmalarla vakit kaybetmek yerine; dinden dönme (ateizm/deizm), İslam'ın sabitelerini yıkma ve insan fıtratını bozma girişimleri gibi büyük küresel tehditlere karşı güçlerini birleştirmesi çağrısında bulundu. Hurafelerden uzak, doğrulamayı esas alan metodolojik ve dünyaya açık bir diyalog kapısının aralanması gerektiği vurgulandı.