Dünya diplomasinin ağırlık merkezi bugünlerde tek bir coğrafyaya, Pekin’e kaymış durumda. Tıpkı bir dönem Ankara’nın üstlendiği o anahtar ara bulucu ve dengeleyici rol gibi, Pekin de küresel aktörlerin ardı ardına kapısını çaldığı bir çekim merkezine dönüştü.
Sahne oldukça hareketli: Donald Trump’ın Pekin’deki temaslarının hemen ardından, bugün de Vladimir Putin Çin yollarına düşüyor.
Bu zamanlama tesadüf olmadığı gibi, masadaki başlıklar da sıradan bir diplomatik nezaketin çok ötesinde.
Ziyaretin vitrindeki resmi kılıfı, 2001 yılında imzalanan İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması'nın 25. yılı. Ancak Kremlin’den sızan ilk dipnotlar, iki liderin Çok Kutuplu Dünya Düzeni üzerine tarihi bir ortak deklarasyona imza atacağını gösteriyor. Amaç net: ABD merkezli tek kutuplu dünya modeline karşı, küresel sistemin alternatif omurgasını inşa ettiklerini dünyaya ilan etmek.
Peki, bu ilan bir gecede radikal bir manifesto gibi mi olur, yoksa zamana yayılarak peyderpey altı doldurularak mı hayata geçer? Bunu hep birlikte göreceğiz. Ancak kesin olan bir şey var ki; Moskova ve Pekin ilişkileri artık sadece kağıt üstünde bir niyet beyanı değil, hayati sektörlerde tıkır tıkır işleyen somut bir mekanizmaya dönüşmüş durumda.
Batı yaptırımlarının kıskacındaki Rusya için Çin, iki yönlü devasa bir nefes borusu. Moskova bir yandan petrol ve doğalgaz gibi devasa ham madde stoklarını satabileceği en güvenli pazarı burada bulurken, diğer yandan sanayisi ve askeri çarkları için ihtiyaç duyduğu teknolojik/endüstriyel girdileri Pekin’den tedarik ediyor.
Putin bu ziyaretle, Batı’nın izolasyon dalgasına karşı arkasında dünyanın en büyük üretim gücünün durduğunu bir kez daha kalın çizgilerle tescillemek istiyor.
Finans cephesinde ise kelimenin tam anlamıyla bir "sessiz devrim" yaşanıyor. Bugün iki ülke arasındaki yıllık 240 milyar doları aşan devasa ticaret hacminde ruble ve yuan kullanımı %99 seviyesine ulaşmış durumda.
Batı’nın elindeki en büyük finansal silah olan SWIFT’e karşı, Rusya’nın SPFS sistemi ile Çin’in CIPS (Cross-Border Interbank Payment System) mekanizması tam senkronizasyonla çalışıyor. Yani Batı finans sisteminin tamamen dışında, devasa bir sermaye akışı kesintisiz yönetiliyor.
Putin’in çantasındaki en somut ve stratejik projelerin başında "Sibirya'nın Gücü 2" Gaz Boru Hattı geliyor. 2019’dan beri aktif olan ve yıllık 38 milyar metreküp gaz taşıyan ilk hattın ardından; Avrupa pazarını büyük ölçüde kaybeden Rus gazını doğrudan Çin’in endüstriyel kalbine bağlayacak bu yeni devasa hat ile Soyuz-Vostok projelerinde fiyatlandırma ve finansman detaylarında artık sona gelinmiş durumda.
İşin lojistik ve coğrafi boyutu da bir o kadar çarpıcı. Çin’in Kutup İpek Yolu vizyonu ile Rusya’nın Arktik üzerindeki egemenlik hakları bu masada birleşiyor. İki dev, eriyen buzullar sayesinde Süveyş Kanalı’na alternatif haline gelen Kuzey Deniz Rotası’nı ortaklaşa güvenli hale getirmek ve liman altyapılarını inşa etmek için kolları sıvadılar.
Batı’nın asıl uykusunu kaçıran ise savunma ve yüksek teknoloji alanındaki gizlilik derecesi yüksek hükümetler arası anlaşmalar. Yapay zekadan otonom robotik sistemlere, hayalet uçak (stealth) teknolojilerinden uydu haberleşmesi ve erken uyarı radar sistemlerine kadar uzanan bir Ar-Ge ortaklığı söz konusu.
Putin’in bu ziyarette Xi Jinping’den mikroçipler, savunma bileşenleri ve lojistik akışın kesintisizliği yönünde yeni ve güçlü taahhütler koparması bekleniyor.
Japon Denizi’nden Doğu Çin Denizi’ne, hatta Akdeniz’e kadar uzanan ortak hava ve deniz devriyeleri, iki ordunun komuta-kontrol mekanizmalarını birbirine entegre eden "stratejik eşgüdümün" sahadaki yansıması. Putin ve Xi, ABD’nin hem Pasifik’te (Çin’e karşı) hem de Doğu Avrupa’da (Rusya’ya karşı) uyguladığı o meşhur "çifte çevreleme" stratejisine karşı ortak bir savunma hattı tahkim ediyor.
Pekin ise, Trump’ın hemen ardından Putin’i ağırlayarak Washington’a elindeki Rusya kartını" gösteriyor.
Sonuç olarak; Batı dünyasının korkulu rüyası olan "Rusya - Çin - Kuzey Kore" stratejik ekseni, eksilerek değil tam aksine vites büyüterek ve yapısal olarak derinleşerek yoluna devam ediyor.