Türkiye, son 20 yılda yaşadığı her sarsıntıda, 1999 Gölcük depreminin o "enkaz altında kalan devlet" imajını yerle bir eden bir zihniyet devrimi gerçekleştirdi. 1999'da yıkılanların acısı çaresizlik içinde yıllarca sürerken; bugün Van’dan Elazığ’a, İzmir’den 11 ilimize kadar uzanan dev bir "İmar Kalkanı" kurulmuştur.

1. Rakamlarla Sosyal Devlet: Bir Şehir İnşa Makinesi Olarak TOKİ

Tarihsel veriler, aradaki uçurumu tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor:

• Eski Türkiye (1984-2002): TOKİ, 18 yılda sadece 43.145 konut tamamlayabildi.

• Yeni Türkiye (2002-2025): TOKİ, aynı kurum kültürüyle tam 1 milyon 750 bin konut bitirdi. (Bu rakama "Yarısı Bizden" kampanyası dahil değildir!)

• Yarısı Bizden Hamlesi: 800 bin TL hibe, 800 bin TL uygun kredi, taşınma ve kira yardımlarıyla mülk sahibi olma süreci devlet eliyle finanse edilmektedir.

2. 6 Şubat’ın Görünmez Faturası: Sadece Bina Değil, Üretim Durdu

Toplam maliyeti 104 milyar doları bulan bu felaket, Türkiye'nin üretim damarlarını hedef aldı:

• İhracat ve Sanayi: Bölgenin ihracat payı %10’dan %6’ya geriledi. Adana, Gaziantep, Hatay ve Kahramanmaraş gibi devlerde çarklar aylarca yarı kapasiteyle döndü. Nitelikli iş gücü göçü, tam kapasiteye dönüşü 2026’ya kadar sarkıttı.

• Tarım ve Gıda: Türkiye’nin tarım arazilerinin %16’sı bu bölgede. Yaşanan üretim darboğazı, sofralarımızdaki gıda fiyatlarının en temel tetikleyicisidir.

3. "Babacan Devlet" Modeli: 20 Yıllık Bir Huzur Planı

Devlet, 3 yılda deprem bölgesine 3,6 trilyon lira (92 milyar dolar) harcayarak bütçesinin beşte birini buraya ayırdı. Karşılığında sunduğu model ise dünyada eşsizdir:

• Konutlar maliyetinden %40-50 iskontolu verilmektedir.

• 2 yıl ödemesiz, 18 yıl faizsiz sabit taksit uygulanmaktadır.

• Önemli Kıyas: 2006 yılındaki 380 TL’lik (asgari ücrete tekabül ediyor) bir taksit bugün asgari ücretin 1/73’üne tekabül ediyor. Yani devlet, bu taksitleri zaman içinde "çerez parasına" dönüştürerek vatandaşı mülk sahibi yapıyor.

4. Nankörlük ve Kul Hakkı: Utanç Tablosu

Tüm bu devasa yatırıma, konteynerlerdeki bedava konaklamaya, iaşe ve yakıt desteğine rağmen karşımıza çıkan manzara üzücüdür:

• Evi yapıldığı halde bedava olduğu için konteynerden çıkmayanlar,

• Devletin sunduğu modern konutların dekorasyonunu beğenmeyip sitem edenler,

• Kendi imkanı varken bu imkanları sömürenler; sadece devlete değil, 85 milyonun emeğine ve geleceğine karşı "Kul Hakkı" işlemektedir.

Sonuç

Van'da 26 bin, Elazığ’da 24.500, İzmir'de 5 bin ve nihayetinde 11 ilde 350 bini aşan (hedef 453 bin) konutu rekor sürede teslim eden bu irade; nankörlüğe rağmen milletini açıkta bırakmamıştır. Bu rakamlar birer istatistik değil, bir ülkenin küllerinden doğuşunun belgesidir. Utanması gerekenler adına biz utanıyoruz ama gerçekleri tarihe not düşmekten vazgeçmiyoruz.

Kaynaklar: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TOKİ Arşivleri, Gazete Yayınları.