İnsan hayattayken birbirine neler yaşatıyor, neler söylüyor, hangi kalpleri kırıyor, hangi hakları görmezden geliyor… Ama ölüm gelip kapıya dayandığında her şey bir anda değişiyor.

Bir cenaze düşünün…

Hoca soruyor: “Merhumdan yana hakkınızı helal ediyor musunuz?”

Kalabalıktan hep bir ağızdan cevap geliyor: “Helal olsun.”

Peki gerçekten herkes hakkını helal ediyor mu? Yoksa o anın ağırlığıyla, kalabalığın arasında, düşünmeden mi cevap veriyor?

İşte asıl mesele burada başlıyor.

Çünkü bazı insanların ömrü boyunca taşıdığı kırgınlıklar vardır. Ödenmeyen borçlar, yenilen haklar, tutulmayan sözler, yapılan haksızlıklar, gözyaşları ve kimseye anlatılamayan acılar…

Bir insanın cenazesinde üç kez “Hakkınızı helal ediyor musunuz?” diye sormak, geçmişte yapılan bütün haksızlıkları ortadan kaldırır mı?

Birinin parasını zamanında vermeyen, emeğini sömüren, güvenini kötüye kullanan, arkasından konuşan, kalbini kıran insan; öldükten sonra birkaç kelimeyle bütün bunların üzerini örtebilir mi?

Elbette affetmek de helal etmek de insanın kendi vicdanına kalmıştır. Kimse kimseyi zorla affedemez.

Üstelik kul hakkı öyle sıradan bir mesele değildir. İnancımızda da kul hakkının ne kadar ağır bir sorumluluk olduğu açıkça anlatılır. İnsan Allah'a karşı tövbe edebilir ama bir başka insanın hakkını da gözetmek, mümkünse hakkını iade etmek zorundadır.

Peki neden helallik istemek için ölümü bekliyoruz?

Neden kırdığımız insanın kapısını hayattayken çalmıyoruz? Neden borcumuzu hayattayken ödemiyoruz? Neden özür dilemek için bir mezar taşının başına gelmeyi bekliyoruz?

Bir insanın arkasından güzel konuşmak elbette kıymetlidir. Ama ona yaşarken güzel davranmak çok daha kıymetlidir.

Unutmayalım…

Cenazede herkesin sesi çıkabilir ama herkesin vicdanı aynı şeyi söylemeyebilir.

Bir insanı kaybettikten sonra pişman olmak yerine, hayattayken değerini bilmek gerekir. Hakkına girdiğimiz insanlardan helallik istemek için son nefesi, son yolculuğu beklememeliyiz.

Çünkü ölümden sonra söylenen sözler, bazen hayattayken söylenmesi gereken bir özrün çok geç kalmış hâlidir.

Helallik, mezarlıkta istenmeden önce hayatta alınmalıdır.

Sizce de insan, bir başkasının hakkını ödemek ve gönlünü almak için ölümü beklememeli değil mi?