ASHÂB-I KEHF AFŞİNDE Mİ?
Ülke Tv'de bir diziye bakıyordum.
İrân yapımı olsa gerek. konusu, Kur'ân-ı Âzimüş' şânda bahsi geçen Ashâb-ı Kehf....
Geçmişde bizimkiler de bunun sinema filminini çekmişlerdi.
Ancak; bu dizi daha bir özenerek ve aslına uygun olarak çekilmiş olduğu kanâatiyle ikidir seyrediyorum.
Gündüzleri tekrârı var mı bilmiyorum?
Bu bölümde dikkâtimi çeken bir replik oldu. O da şu:,
"Âmentünün şartları gereği bizim de inândığımız gibi Ulû'l Âzim İsâ Peygamber-i Zì-şân Efendimiz Cenâb-ı Allâh tarâfından vazîfelendirildi."
Bunun sonucu olarak gün geçdikçe "İsevî" lik inâncı hızla yayılmaya başladı. Roma İmparatoru o sırada "Dakyanus" keferesiydi.
Onun başkısıyla inânanlar açıkdan ibadet yapamadıkları gibi inânçlarını dahi eşkere söyleyemiyorlardı.
Firavûn kılıklı 'Dakyanus' sorgusuz suâlsiz cümle "İsevî"leri şölen havasında infâz etdiriyordu.
Bu sebeble her yerde olduğu gibi sarayda da "cadı" avı başlamışdı.
Kralın emriyle başda "yedi uyurlar" diye bilinen saray adamlarının peşlerine müfrezeler takıldı.
Her tarâf fellik fellik arandığı hâlde hiçbir ize rastlanmıyordu.
Buna rağmen zâlim Dakyanus'un askerleri dur durak bilmiyorlardı.
Ayaklarına kara sular inen 3 asker bir putun yanında dikilmiş vazîyetde durum değerlendirmesi yaparlarken biri diğerlerine şöyle dedi:
"Bizim o kadar tanrımız var.
İrili ufaklı bir sürü.. Başda Olimpios, Apolyon vs..
Bizim yakalamaya çalışdığımız kaçakların tek bir Tanrısı var. Bizimkiler, niçin O Tanrı'nın üstesinden gelemiyor".?!
Karşısındaki cevâb veriyor:
"Dahası O bir Tanrı, bizimkileri nasıl altediyor ki, biz o kaçakları bulamıyoruz"?
Horoz ibikli askerlerden 3'üncüsü söz aldı:
"Onların O bir Tanrı'ları var yâ...
Bizim tanrılarımızdan daha güçlü ve kurnaz olduğu muhakkak"...
Ashâb-ı Kehf ile alâkalı diğer bilinenlere gelince...
Başda Yemlîha, Mekselînâ, Mislînâ, Mernûş, Debernûş, Şazenûş, Kefeştatayyuş ve köpekleri Kıtmîr "Yedi Uyurlar" olarak anılan ermişlerdir.
Çoban hâriç bu altı işi hükümdârın müşâvere heyetindeydiler.
Yemlîha, Mekselînâ, Mislînâ Kralın sağında, diğer üçü de, solunda oturlardı.
Sağındakilere; "Ashâb-ı Yemîn", solundakilere de "Ashâb-ı Yesâr" denilirdi.
Bunlar Fiedelfiya yâni bugünkü Amman şehrinin soylularıydılar.
Yaşadıkları devirde diliminde zâlim bir hükümdâr olan Dakyanus, halkı kendisinin Tanrı olduğuna inânmaya ve putlarına taptırmaya muaffak olur.
Allâh'ın varlığına ve birliğine inânan birkaç genç, cânları kurtarmak için çâreyi kaçmakda bulur.
Yolda kendileri gibi inânçlı bir çobana rastlarlar.
Çoban Kafeştatayyuş ile Kıtmîr isimli köpeği de onlara katılır ve bir mağaraya sığınırlar.
Uykuları yüzyıllarca sürer.
O'nlar bir kaç saat uyuduk zannıyla kalkdıklarında ne eski putperest toplululuğu hayâtda kalmıştır ne de onların zâlim hükümdarları.. .
Kehf sûresi 22. Âyetde şöyle buyrulur:
"(Ey Muhammed.!) Bazıları bilmedikleri şey hakkında atıp tutarak; 'Onlar üç'dür, dördüncüleri köpekleridir' derken diğerleri de, 'beş'dir, altıncıları köpekleridir' diyecekler. Başkaları ise; 'yedi'dir, sekizincileri köpekleridir diyecekler"..
De ki: “O'nların sayısını Rabb'im daha iyi bilir. Zaten onları pek az kimse bilir.
O'nlarla yüzeysel olması hâriç, tartışmaya girme ve O'nlardan hiç kimseye de bu konuyu danışma!"
25. Âyetde net rakamlar verilir:
"Onlar mağaralarında üç yüz yıl kaldılar. Buna dokuz daha eklediler."
26. Âyetde:
"De ki; Kaldıkları süreyi Allâh daha iyi bilir.
Göklerin ve yerin gaybını bilmek O’na âiddir.
O ne güzel görür, O ne güzel işitir.
Onların, ondan başka hiçbir dostdu da yokdur.
O hükmüne hiçbir kimseyi ortak etmez."
Kehf Sûresi 10. Âyet'de:
"İz evâl fityetu ilâl kehfi fe kâlû rabbenâ âtinâ min ledunke rahmeten ve heyyi' lenâ min emrinâ raşedâ".!!!
"O gençler mağaraya sığınmışlar ve "Rabbimiz!
Bize katından rahmet gönder ve bize içinde bulunduğumuz durumdan bir çıkış yolu göster" demişlerdi.
Görüldüğü üzere; olayın nerede, ne zemân meydâna geldiği konusunda ve dahi Ashâb-ı Kehf'in, Hz. Îsâ Alehisselâm'ın dinine mensûb olduğuna dâir çeşitli rivâyetler varsa da bu husûsda Kur'ân-ı Kerîm'de açıklık yokdur.
Ancak; olay ibret alınması için çeşitli yönleriyle tasvir edilerek, gençlerin sayıları ve kaldıkları süre hakkında; "Allâh daha iyi bilir" buyrulmaktadır.
Kehf "dağda bulunan büyük ve geniş mağara"; Ashâb-ı Kehf ise, "mağara arkadaşları" anlamındadır
Ashâb-ı Kehf kıssası, putperest bir kavmin içinde Allah'ın varlığına ve birliğine inanan bir gurub gencin zulüm ve baskılarından korunmak adına sığındıkları mağarada; kısa bir süre uyuduklarını sanan gençlerden birinin yiyecek almak üzere şehre indiğinde sırlarının faş olması gibi gözükse de esâsen ölümden sonraki hayâta bir işâret etmektedir.
Başda Türkiye olmak üzere, aralarında İtalya, İspanya, Yunanistân gibi Avrupa ülkelerinin de bulunduğu dünyâ'nın bir çok ülkesinde 33'den fazla mağara Eshâb-ı Kehf'in yüzyıllarca uyuduğu mekân olarak kabûl edilmektedir.
Türkiye'de Efes, Tarsus ilçesinde ve Afşin ilçesinde 3 ayrı mağara!
İlçelerinde yedi uyurların isim oranı % 5 olan Afşin'liler, Ashâb-ı Kehf'in kendi mağaralarında uyuduklarını iddiâ ederler.
Afşin Belediye Meclisi; çocuklarına, 'Yemlîha, Mekselînâ, Mislìna, Mernûş, Debernûş, Şazenûş, Kefeştatayyuş' isimlerini koyan âilelere altın, hemşehrilik berâtı ve isim madalyası verilmesini bile kararlaştırmışdı.
Afşin, Hıristiyânlığın doğuşuyla berâber târihsel gelişim çemberine uygun coğrafyadadır.
Eshâb-ı Kehf'e âid olduğu sanılan bu en eski mağara târih boyu insânların yakın teveccühüne mazhâr olmuşdur.
Roma, Selçuklu, Dulkadîroğulları ve Osmanlı dönemlerinde kilise, câmî, ribat ve kervânsaray yapılmışdır.
Ayrıca, mağaranın önüne milâdî 377’de Kral Teodus tarafından Kilise yaptırılmışdır.
O devirde Afşin, Roma'lıların önemli bir vilâyeti olan Kapadokya’nın sınırları içince bulunmaktaydı.
Müslümânlar fethetdikden sonra Ashâb-ı Kehf mağarasının yanına bir mescid ile Selçuklular döneminde de bir küllîye yapılmışdır.
Ayrıca; bu eserlerin yaşaması için gelirler vakfedilmiştir.
13. asrın yarısında Selçuklu Devletinin Maraş Vâlisi Nusreddîn Hasan Beyin buraya medrese yaptırdığı, mağaranın önündeki küçük kilisenin bu bölüme katıldığı anlaşılmaktadır.
Küllîyenin inşâsından önce mekânda kilisenin bulunması da o zamanki İsevîlerin mağara hatırâsını yaşatdıklarına karînedir.
Dulkadirli döneminde burası imâr edilerek ilâve vakıflar yapılmışdır.
Arşiv belgelerinde vakfedilen arâzi, köy, mezrâ, yaylak ve cemâat isimleri belirtilmişdir.
Osmanlı döneminde de bölgeye özel ihtimâm gösterilmiş ve küllîyenin ayakda kalması sağlanmışdır.
Küllîyeye gelip konaklayan kimselerden târih boyunca ücret alınmamışdır.
Küllîye'nin Câmî bölümü hâlen faâliyetde olup, kervânsaray kısmının restorasyonu da büyük ölçüde tamamlanmışdır.
Afşin’in 6 km kuzeybatısında küçük bir dağ üzerinde bulunan küllîyede bulunan dört mimârî eserden üçü, küllîyenin esâsını teşkil ederken, Dulkadîroğulları zamanında yapılmış ek bir binâ yer almaktadır.
Kahramanmaraş, Afşin ilçesinde bulunan Eshâb-ı Kehf mağarası'nın Kehf Sûresini doğrulayan özelliklerinin diğer mağralara göre daha barîz olmasıdır.
Kehf Sûresi, Âyet 17'de yer alan:
"(Orada olsaydın) güneş doğduğunda onun mağaralarının sağ tarafına kaydığını, batarken de onlara dokunmadan sol tarâfa gitdiğini görürdün.
Kendileri ise, mağaranın geniş bir yerinde idiler!"
İfâdesinin Afşin’ deki mağaranın konumuyla örtüşmesinin yanı sıra, mağaranın içinde ve çevresinde bulunan târihi buluntular, Eshâb-ı Kehf'in burada uyuduklarına delîl gösterilmektedir.
Mağaranın ağzı, güneşe açısı, mağara içindeki geniş ve dar alanlar Kur'ân-ı Kerîm'de zikredilen özelliklere uyduğu için Afşinliler, gerçek mağara bizim burasıdır.
Mağarada bulunan ve yönünün Kudüs'e dönük olduğu belirtilen Roma dönemine âid mihrâb bu iddiâyı güçlendiren delîller arasında gösteriliyor.
Burasının Selçûklular öncesinde Hıristiyanlar tarâfından da "Yedi Uyurlar"ın mağarası olarak kabûl edilmesi ve kilise inşâ edilmiş olması ve üzerinde Latince yazılar bulunan tarihî levhâlar mağaranın çok eski çağlardan beri bilinmekde olduğunun göstergesi....
Konuyla ilgili araştırmalar yapan târih Profesörü Fârûk Sümer Hocamız, Dr. Franz Babinger, Ali Afşaroğlu da iddiâ edilen diğer mekânlarla Afşin'i kıyasladıktan sonra, Eshâb-ı Kehf'in Afşin’deki mağarada uyumuş olma ihtimâlini daha yüksek perdeden dillendirdiler.
A.Ü Dil ve Târih- Coğrafya Fakültesi hocalarından merhûm Prof.Dr. Fârûk Sümer'i yakından tanıdığımı belirtmeliyim.
Alman Şark Enstitüsü Başkanı Dr. Franz Babinger, inceleği Eshâb-ı Kehf Mağaraları ile ilgili 1957 yılında:
"Ben Eshab-ı Kehf'le ilgili olarak dünyâdaki çeşitli yerleri inceledim.
İspanya, İtalya, Yunanistân, Kıbrıs, Efes,Tarsus ve son olarak da Afşin’e geldim.
Mağarayı ve çevresini, yörenin konumunu v.s. günlerce inceledim.
Bir Astronomi Uzmanı, bir Arkeolog, bir Târih Uzmanı, Dinler târihini yazan araştıran bir yazar bu mevkîyi nasıl incelemesi gerekir ise, o şekilde inceledim ve şu kanâate vardım:
"Ya Kur'ân-ı Kerîm’i inkâr edeceksin, ya da bu mağaranın konumunu değiştireceksin veyâ değiştirmekle de olmaz her şeyiyle gerçek fışkıran topraklardan alıp götüreceksin.
Benim bir araştırmacı olarak hıristiyân aleminden elde etdiğim bilgiler münasebetiyle dünyâya şunu ilân ediyorum:
Eshab-ı Kehf, Eski adı Arabisus olan, Efsûs ve Yarpuz isimlerini de taşımış Afşin'dedir!"
Afşin'e ilk yerleşimlerin târihi M.Ö. üçbimli yılların öncesine uzanıyor.
Elbistân Ovasının batısında, Binboğa dağlarının eteklerinde kurulmuş ilçe bölgenin en eski yerleşim merkezlerinden olup ismi Selçuklu Hükümdârı Alparslan'ın komutanı Afşinbey'in isminden gelmektedir.
Yerleşim alanına 1944 yılında Afşin adı verilmişdir
Afşin, Hitit, Asur, Makedonya, Roma, Pers, Bizans ve Arap hâkimiyetine geçtikden sonra, 1071 Malazgirt Zaferiyle Selçuklu’ların egemenliğine girmişdir.
Selçukların dağılmasıyla birlikte bir dönem Dulkadiroğlu Beyliği hakîmiyetinde kalmış ve 1522 yılından sonra Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katılmışdır.
Eshâb-ı Keyf Küllîyesi'nde bulunan ibâdethane ve târihî bulgular ilçenin en değerli hazînesi durumunda.....
Küllîye içinde bulunan medresenin yanı sıra tassavvuf faâliyetlerinin de icrâ edildiği, mîmârî içinde dikkât çeken çilehânelerden anlaşılmaktadır.
Eshâb-ı Keyf küllîyesinin girişinde üzerlerinde "Yedi Uyurlar"ın isimlerinin bulunduğu yanyana yedi çeşme var.
UNESCO Dünyâ Mîrâsı Geçici Listesi'nde yer alan Afşin ilçesindeki Eshâb-ı Kehf Külliyesi'nde her dâom
yoğunluk yaşanmajda ...
Roma, Anadolu Selçuklu, Osmanlı ve Cumhûriyet dönemlerinden izler taşıyan külliye ve mağaraya ilgi giderek artmakda..
Kalın sağlıcakla.!!!
Okuyucu Yorumları
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.