Yazar: Celil Kaplanoğlu

Bazen insanın söylediği bir gerçek, sayfalarca yazıdan daha fazla rahatsızlık verir. Çünkü gerçekler herkesin görmek istediği gibi değildir. Kimi zaman çıkarları bozar, kimi zaman alışılmış düzeni sorgulatır, kimi zaman da insanların yıllardır görmezden geldiği sorunları gün yüzüne çıkarır.

Peki, asıl soru şu: İnsanlar neden gerçeklerden bu kadar korkuyor?

Bir toplumda sorunları dile getirmek neden rahatsızlık oluşturuyor? Yanlışları konuşmak neden eleştiri olarak değil de saldırı olarak algılanıyor? Bir insan düşüncesini ifade ettiğinde neden hemen karşısına duvarlar örülüyor?

Oysa gerçekleri konuşmak bir düşmanlık değildir. Aksine, daha iyi bir toplumun oluşabilmesi için atılması gereken ilk adımdır.

Gerçekleri söyleyen neden yalnız bırakılır?

Toplumumuzda dikkat çeken bir durum var. İnsanlar çoğu zaman güzel sözler duymak istiyor. Eleştirilmeyi sevmiyor, hatalarının yüzlerine söylenmesinden hoşlanmıyor.

Bir sorun dile getirildiğinde önce sorunun kendisine bakmak yerine, onu kimin söylediği sorgulanıyor.

Kim söyledi? Neden söyledi? Amacı ne? Kimin tarafında?

Oysa önemli olan konuşanın kim olduğu değil, söylediğinin doğru olup olmadığıdır.

Bir insanın düşüncesine katılmayabilirsiniz. Fakat bu, onun soru sorma ve düşüncesini ifade etme hakkını ortadan kaldırmaz.

Gerçek bir toplum kültürü, yalnızca alkışlayanlardan değil, gerektiğinde yanlışları gösterenlerden de beslenir.

Eleştiri düşmanlık değildir!

Bugün en büyük sorunlarımızdan biri, eleştiriyle düşmanlığı birbirine karıştırmamızdır.

Bir yönetimi eleştirmek devlete düşman olmak değildir. Bir kurumu sorgulamak o kuruma saldırmak değildir. Bir uygulamanın yanlış olduğunu söylemek, yapılan bütün iyi işleri yok saymak anlamına gelmez.

Tam tersine, eleştiri doğru yapıldığında gelişmenin önünü açar.

Elbette eleştiri de sorumluluk ister. İddialar somut bilgilere dayanmalı, kişilerin haklarına saygı gösterilmeli ve doğrulanmamış bilgiler gerçekmiş gibi sunulmamalıdır.

Ancak eleştiren insanı susturmak yerine, dile getirilen soruna cevap vermek gerekir.

Çünkü cevap verilemeyen sorular zamanla daha büyük güvensizliklere dönüşür.

Çıkarlar mı, doğrular mı?

Bazen bir gerçek, bazı insanların işine gelmeyebilir.

Çünkü yanlış bir düzenin devam etmesinden fayda sağlayanlar olabilir. Bir sorunun çözülmesini istemeyenler, o sorunun konuşulmasından da rahatsızlık duyabilir.

Ancak toplumun geleceği kişisel çıkarlardan daha değerlidir.

Bir yerde haksızlık varsa konuşulmalıdır. Bir yerde ihmal varsa araştırılmalıdır. Bir yerde mağduriyet varsa giderilmelidir.

Hiç kimse makamı, parası, çevresi veya sahip olduğu güç nedeniyle eleştiriden muaf tutulmamalıdır.

Unutulmamalıdır ki güven, insanların hiçbir sorun yaşamamasıyla değil, yaşanan sorunların adil biçimde çözülmesiyle oluşur.

Sessizlik her zaman huzur anlamına gelmez

Bazen bir toplumda herkes susar. Kimse sorunları dile getirmez, kimse yanlışları konuşmak istemez.

Dışarıdan bakıldığında her şey yolunda gibi görünebilir.

Ama sessizlik her zaman memnuniyet değildir. Bazen insanlar yorulmuştur. Bazen konuşmanın bir şeyi değiştirmeyeceğini düşünür. Bazen de yanlış anlaşılmaktan veya hedef gösterilmekten çekinir.

İşte asıl tehlike burada başlar.

İnsanların düşüncelerini özgürce ifade edemediği, sorularını rahatça soramadığı bir ortamda toplumsal güven zayıflar.

Oysa bir ülkenin, bir şehrin, bir köyün gelişmesi için insanların fikirlerini söyleyebilmesi gerekir.

Gerçeklerden kaçmak sorunları ortadan kaldırmaz

Bir sorunu görmezden gelmek, o sorunun ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Ekonomik sıkıntılar konuşulmadığında insanlar daha rahat geçinmeye başlamaz. Eğitimdeki eksiklikler dile getirilmediğinde çocukların geleceği kendiliğinden düzelmez. Sağlık sistemindeki sorunlar sorgulanmadığında hizmet kalitesi otomatik olarak yükselmez.

Gerçeklerle yüzleşmek bazen zordur. Ancak yüzleşmediğimiz her sorun, gelecekte daha büyük bir yük olarak karşımıza çıkabilir.

Bu nedenle ihtiyacımız olan şey kavga değil, çözüm; suçlama değil, araştırma; suskunluk değil, sorumluluk bilincidir.

Peki, biz nasıl bir toplum istiyoruz?

İnsanların birbirine güven duyduğu, adaletin herkes için geçerli olduğu, emeğin değer gördüğü, gençlerin geleceğe umutla baktığı, yaşlıların unutulmadığı bir toplum…

Farklı düşüncelerin düşmanlık olarak görülmediği, insanların korkmadan soru sorabildiği, yanlış yapanın makamına bakılmaksızın hesap verebildiği bir düzen…

Böyle bir toplumun oluşması için önce kendimize karşı dürüst olmalıyız.

Sadece başkalarının hatalarını değil, kendi hatalarımızı da görebilmeliyiz.

Çünkü gerçekleri savunmak, yalnızca başkalarının yanlışlarını göstermek değildir. Gerektiğinde kendi düşüncemizi de sorgulayabilmektir.

SON SÖZ: GERÇEKLERDEN KORKMAYIN!

Ben inanıyorum ki bir toplumun en büyük gücü, gerçeklerle yüzleşebilme cesaretidir.

Gerçekler bazen acıtır. Bazen rahatsız eder. Bazen yıllardır alıştığımız düşünceleri değiştirmemizi gerektirir.

Ama hiçbir sorun, üzeri örtülerek çözülemez.

Bizim ihtiyacımız olan şey susan bir toplum değil, düşünen bir toplumdur. Sorgulamaktan korkan insanlar değil, doğruyu araştıran bireylerdir.

Kimseyi peşinen suçlamadan, kimseye haksızlık etmeden ama hiçbir yanlışa da sessiz kalmadan konuşabilmeliyiz.

Çünkü gerçekleri dile getirmek bir suç değil, topluma karşı bir sorumluluktur.

Unutmayalım: Gerçekler rahatsız edebilir ama gerçeklerden kaçmak hiçbir şeyi değiştirmez.

— Celil Kaplanoğlu